Ngày 02/3/1946, Quốc hội họp kỳ thứ nhất. Đây là Quốc hội đầu tiên của nước VNDCCH, bao gồm 403 đại biểu, trong đó 87% là những người xuất thân từ công nhân, nông dân, viên chức và quân nhân cách mạng. Lần đầu tiên ở nước ta, và ở cả vùng Đông Nam á, xuất hiện một quốc hội thật sự dân chủ, được bầu theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử thể hiện niềm tin sắt đá của toàn dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Hồ Chủ tịch. Nó biểu dương sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc trong cuộc chiến đấu chống ngoại xâm, đập tan bọn phản động, xây dựng chế độ xã hội mới. Quốc hội đã công nhận Chính phủ liên hiệp kháng chiến do Hồ Chủ tịch đứng đầu. 

Ra đời trong khói lửa của cuộc đấu tranh dân tộc gay gắt, Quốc hội nước VNDCCH vừa là thành quả, vừa là yêu cầu đặt ra bức thiết của cách mạng. Đó là Quốc hội lập quốc, Quốc hội của độc lập dân tộc, của thống nhất đất nước và của đại đoàn kết toàn dân. Quốc hội đã hội tụ các đại biểu của cả ba miền Trung-Nam-Bắc, là ý chí của nhân dân cả nước. Quốc hội đã có đại diện của tất cả thế hệ những người Việt Nam yêu nước đ­ương thời, từ những nhà cách mạng lão thành đã từng bôn ba nơi hải ngoại, thử thách trong nhiều nhà tù đế quốc như Hồ Chí Minh, Tôn Đức Thắng…, cho đến những đại biểu trẻ tuổi đang tràn đầy nhiệt huyết như Nguyễn Đình Thi ở tuổi 22. Quốc hội đã hội tụ đại biểu của tất cả các ngành, các giới, các giai cấp tầng lớp xã hội từ công nhân, nông dân, nam giới, nữ giới cho đến những nhà tư sản, công thương, những nhân sĩ trí thức và các nhà hoạt động văn hoá nổi tiếng. Quốc Hội cũng hội tụ đại biểu của các thành phần tôn giáo trên đất nước ta, của tất cả các thành phần dân tộc và của tất cả những người không đảng phái và các đảng phái chính trị như Đảng Cộng sản, Đảng dân chủ, những đảng viên Xã hội cùng những người tiến bộ trong các phái chính trị khác.

Ông Nguyễn Chinh, Cán bộ hưu trí, phường IaKring, TP.Pleiku, Gia Lai cho biết: “ Có thể nói là lần đầu tiên 1 nước ở Đông Nam châu Á đứng lên được độc lập và bầu Quốc hội thì thật là 1 vinh dự lớn cho đất nước và đồng  thời có tiếng vang cả thế giới. Thế thì sau cuộc bầu cử Quốc hội đó thì đất nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng ngày một cải thiện và đời sống ngày một ấm no hơn. Thì tôi nhớ là thời đó CMT8 chưa thành công, ở cây đa Tân Trào đó, các vị đến có nói là thôi chúng ta được độc lập tự do thì các cháu sẽ được ăn ở sung sướng hơn, Chính phủ sẽ làm cho đất nước được khỏe mạnh hơn. Thì đúng là sau đó năm 1946 thì là bầu cử Quốc hội và từ đó đất nước ta tiến lên 1 cuộc đổi mới có nhiều triển vọng rất là tốt đẹp cho đất nước”.

Với thành phần đa dạng, phong phú và phần nhiều ưu tú, các đại biểu trong Quốc hội khóa I, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh trong “Diễn văn khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa I” ngày 02/3/1946 rằng: “Không phải đại diện cho một đảng phái nào mà là đại biểu cho toàn thể quốc dân Việt Nam. Đó là một sự đoàn kết tỏ ra rằng lực lượng của toàn dân Việt Nam đã kết lại thành một khối”.

Trong lời bế mạc kỳ họp thứ nhất. Người nói: “Chúng ta cùng hứa với nhau rằng Quốc hội họp lần này là Quốc hội Kháng chiến và Chính phủ cử ra là Chính phủ Kháng chiến. Tôi mong rằng Quốc hội họp lần sau sẽ là Quốc hội Thắng lợi và Chính phủ sẽ là Chính phủ Thắng lợi”. Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại – người đại biểu quốc hội mang tấm thẻ số 305 đã xứng đáng với niềm tin của nhân dân, đã hoàn thành vẻ vang trách nhiệm của người công dân số 1, đã hiến trọn đời mình cho sự nghiệp quang vinh của cách mạng ./.

Mỹ Tiến – Xuân Huy