Từ bao đời nay, nghề dệt thổ cẩm đã trở thành nét đẹp giá trị văn hóa truyền thống của người Jrai ở Tây Nguyên; tuy nhiên, do tác động của một số yếu tố trong cơ chế thị trường, cùng quá trình công nghiệp hóa mạnh mẽ đã phần nào ảnh hưởng và làm mai một dần.
Trước thực trạng đó, trong những năm trở lại đây, cấp ủy, chính quyền xã Ia Piar, huyện Phú Thiện triển khai những giải pháp tích cực nhằm từng bước khôi phục và phát huy nghề dệt thổ cẩm tại địa phương.
Lớp dạy nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Jrai tại thôn Rbai B được xã Ia Piar, huyện Phú Thiện tổ chức từ tháng 4 năm 2018. Rất đông các mẹ, các chị đều sẵn lòng giới thiệu, chia sẻ kinh nghiệm về nghề dệt thổ cẩm của người Jrai cho nhau, nhất là cho giới trẻ.
Bà Rmah H’Lang biết dệt thổ cẩm từ nhỏ và cũng là người vừa đoạt giải nhất cuộc thi dệt thổ cẩm trong Hội thi Văn hóa- thể thao các dân tộc thiểu số huyện Phú Thiện lần thứ X năm 2018, là một trong những người tham gia truyền nghề cho thế hệ trẻ.
Bà Rmah H’Lang, thôn Rbai A, xã Ia Piar, huyện Phú Thiện, Gia Lai cho biết: “Tôi dệt là muốn để lại cho con cháu tôi, để nó biết, học hỏi và lưu giữ truyền thống của ông bà ta từ xưa. Để luôn nhắc nhở hồi xưa áo, váy đều tự dệt chứ không như bây giờ. Nên tôi cũng cám ơn chính quyền đã tạo điều kiện mở lớp học này”.
Em Siu H’Đương- thôn Rbai A, xã Ia Piar, huyện Phú Thiện, Gia Lai nói: “Trước kia em không biết dệt, nhưng khi được học thì em rất vui, em tự hứa sẽ cố gắng học để duy trì nét đẹp truyền thống này”.
Xã Ia Piar là một trong những “cái nôi” của nghề dệt thổ cẩm. Dù giới trẻ có xu hướng bỏ quên, quay lưng với các sản phẩm thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình, thay vào đó là những trang phục hiện tại, nhưng đâu đó tại những ngôi nhà sàn vẫn nghe tiếng cọt kẹt từ khung gửi của các bà, các mẹ đang tỉ mẩn bên những sản phẩm thổ cẩm phục vụ cuộc sống thường ngày. Để hoàn thành một sản phẩm thổ cẩm, người dệt phải thực hiện qua nhiều công đoạn, từ khâu quấn sợi, giăng sợi đến vào khung và dệt. Đặc biệt, để tạo được một sản phẩm ưng ý, ngoài sự tinh tế, khéo léo cũng như thổi hồn vào sản phẩm, người dệt còn phải biết sáng tạo những hoa văn vừa mang đặc trưng dân tộc, vừa thể hiện cái tài dệt của mình. Đảng ủy, chính quyền xã Ia Piar đã có nhiều động thái tích cực để bảo tồn và phát huy giá trị đặc sắc nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Jrai.
Ông Phạm Văn Phương- Bí thư Đảng ủy xã Ia Piar, huyện Phú Thiện, Gia Lai cho biết: “Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng mở các lớp truyền dạy nghề dệt thổ cẩm, tổ chức bày bán các sản phẩm thổ cẩm của người Jrai như áo, váy, các vật dụng truyền thống để góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống của người Jrai trên địa bàn.”
Không chỉ có ý nghĩa về mặt văn hóa, mà việc bảo tồn và phát huy giá trị của nghề dệt thổ cẩm ở xã Ia Piar, huyện Phú Thiện còn nhằm tạo ra các sản phẩm đặc trưng để thúc đẩy phát triển du lịch ở địa phương./.
Hà Đức, Cao Dũng