Lại thêm một mùa mía đắng. Đó là câu chuyện của nhiều nông dân ở niên vụ mía năm nay 2018 – 2019. Bao mồ hôi, công sức bỏ ra cả một năm, bà con nông dân nào cũng chỉ mong thu về chút thành quả bù đắp lại những tháng ngày vất vả, cực nhọc, thế nhưng thành quả đâu chẳng thấy nhiều hộ còn bị thâm nợ, cuộc sống ngày càng khó khăn hơn… Nguyên nhân là do giá mía giảm thấp, thêm vào đó năm nay bệnh trắng lá mía cũng gây ra thiệt hại không nhỏ cho bà con nông dân. Kết thúc một mùa vụ thất bại, một vụ mới sẽ bắt đầu như thế nào là trăn trở lớn nhất lúc này của nhiều nông dân trồng mía.
Thay vì như mọi năm vào thời điểm này khi kết thúc vụ thu hoạch, anh Nguyễn Văn Tuấn ở thôn Bình Nam, xã Ia Peng đã phải bắt tay ngay vào việc chuẩn bị cho vụ mía mới, thế nhưng hiện tại đất vẫn để trống. Anh Tuấn cho biết, sau khi kết thúc vụ thu hoạch mía vừa rồi, anh vẫn còn đang thâm nợ của Nhà máy đường Ayun Pa tới 50 triệu nên anh không dám tiếp tục đầu tư trồng mía, sợ rằng tiếp tục thâm nợ.
Anh Tuấn nói: “Năm vừa rồi trồng được 5,7 ha, vừa rồi thu hoạch chỉ được gần 220 tấn. Theo như hạch toán của nhà máy tiền đầu tư thì hiện tại còn nợ nhà máy 50 triệu. Làm cả năm trời đã không có lãi lại bị thâm nợ như vậy thì làm để làm gì. Tôi đã trao đổi với nhà máy nếu được thì cho chúng tôi nghỉ một năm nay để cày đất trồng mì, may ra còn bù lại được và có tiền trả nợ cho nhà máy, nếu không chúng tôi cho nhà máy mượn đất đầu tư chứ chúng tôi không làm nữa”.
Không riêng gì trường hợp của anh Tuấn, hiện tại nhiều nông dân khác cũng đang có ý định chuyển đổi sang cây trồng khác mặc dù chưa chắc kết quả như thế nào, nhưng theo lý giải của bà con giá mía thấp như hiện nay thì rất khó để gắn bó lâu dài vì bà con lo lắng càng làm càng lỗ.
Chị Trần Thị Mai – Thôn Bình Nam, xã Ia Peng, huyện Phú Thiện cho biết: “Bà con ở đây thì cũng chỉ biết làm cây mì, cây mía. Không trồng mía nữa thì trồng chuyển sang trồng mì chứ như tình hình như hiện nay thì rất khó khăn. Không có thu nhập chúng tôi lấy gì mà trang trải cuộc sống, bao nhiêu thứ phải lo, con cái học hành”.
Ông Đỗ Hồng Sơn, Chủ tịch UBND xã Ia Peng, huyện Phú Thiện cũng nói: “Liên tiếp 2 năm liền giá mía xuống thấp dẫn đến bà con nông dân gặp không ít khó khăn. Về phía chính quyền địa phương, chúng tôi cũng phối hợp với nhà máy đường tuyên truyền để bà con bình tĩnh và nên có hướng giải quyết hiệu quả bằng việc phát triển cánh đồng mía lớn để tăng năng suất cây trồng, bù đắp lại phần giá cả xuống thấp, tránh tình trạng chặt phá bỏ trồng chuyển đổi cây trồng khác”.
Giá mía giảm thấp, nông dân thua lỗ và phá bỏ cây mía chuyển sang một số loại cây trồng khác, không phải là câu chuyện mới xảy ra năm nay. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và PTNT, niên vụ mía 2018 – 2019 toàn tỉnh có hơn 6.300 ha mía được chuyển đổi sang các loại cây trồng khác. Vậy liệu rằng con số này có tiếp tục tăng thêm trong niên vụ mới sắp tới khi năm nay nhiều nông dân lại nếm thêm mùa mía bết bát. Vì vậy vấn đề đặt ra lúc này là làm thế nào để người dân yên tâm gắn bó với cây mía, tiếp tục ổn định vùng nguyên liệu, tránh tình trạng người dân ồ ạt chuyển đổi sang một số cây trồng khác để rồi nông dân lại rơi vào vòng lẩn quẩn khi cung cầu bị phá vỡ.
Hồng Uyên, Minh Trí