Không chỉ có nền Văn hóa cồng chiêng đặc sắc, thời gian qua, tỉnh Gia Lai nói riêng, các tỉnh Tây Nguyên nói chung được du khách xa gần biết với một nền ẩm thực độc đáo. Trong đó, bằng những món ăn đặc trưng và cách chế biến khá riêng biệt, văn hóa ẩm thực của người Jrai, Bahnar đã tạo nên sức hấp dẫn khó quên đối với những ai đã từng có cơ hội thưởng thức.
Chị Nguyễn Thu Hương, ở TP Pleiku, Gia Lai cho biết: Theo tôi, nói đến các món ăn đặc trưng của Gia Lai thì đó chính là gà nướng, cơm lam. Bạn bè xa gần đến thăm tôi cũng đều giới thiệu các món này…
Đó cũng chính là cảm nhận chung của mỗi người dân trên địa bàn tỉnh cũng như du khách gần xa khi đến với Gia Lai. Gà nướng, cơm lam, thịt heo nướng lụi, lá mì xào, rượu cần… là những món ăn đặc trưng thể hiện cho truyền thống văn hóa cũng như nét riêng độc đáo trong ẩm thực của người Jrai, Bahnar tại Gia Lai nói riêng và khu vực Tây Nguyên nói chung. Với những nguyên liệu không có gì lạ nhưng với cách chế biến riêng những nguyên liệu tưởng chừng như dân dã lại có sức hấp dẫn rất riêng và hàm chứa trong đó nhiều tâm huyết, tinh hoa được chắt lọc qua bao đời. Vốn có nhiều am hiểu về văn hóa ẩm thực của dân tộc mình, anh Ksor Thức, phường Thắng Lợi, Tp Pleiku đã mở quán chuyên về các món ăn truyền thống của người Jrai được nhiều người biết đến.
Anh Ksor Thức, Chủ quán Gà nướng Bazan, Tp Pleiku, Gia Lai cho biết: “Nói về ẩm thực của người Jrai thì thường người ta sẽ nói về cơm lam, gà nướng và các món như heo nướng lụi, và những món tìm từ thiên nhiên như rau dại. Gà nướng thì nhiều nơi có và cũng làm nhiều kiểu khác nhau. Nói về gà nướng của người Jrai trên này thì nướng xa lửa, lấy hơi nóng của lửa cho gà từ từ chín. Người Jrai trên này thì gà phải ướp sả cộng thêm nhiều gia vị khác nữa. Ướp phải nửa tiếng mới nướng, nướng từ từ thịt thấm. Phải có thêm lá é để giã muối chấm thì mới đúng chất ẩm thực của người trên này”.
Khi nói đến ẩm thực của người Tây Nguyên sẽ là thiếu sót nếu không có rượu cần (hay còn gọi là rượu ghè). Cũng từ những nguyên liệu dân dã như mỳ, bắp, gạo… bằng phương pháp ủ riêng của mình, người Jrai, Bahnar đã tạo nên một loại rượu làm “say lòng” biết bao người. Không chỉ đơn giản là một loại đồ uống, rượu cần cũng chính là biểu tượng cho lối sống phóng khoáng, hiếu khách và đậm nghĩa tình của người Tây Nguyên. Không chỉ có mặt trong các buổi lễ, các sự kiện lớn, rượu cần cũng chính là phương tiện được người Jrai, Bahnar thể hiện sự tiếp đón nồng hậu đối với khách đến thăm nhà.
Bà Đinh H’Nhai, Plei Ốp, phường Hoa Lư, Tp Pleiku, Gia Lai cho biết: “Tôi làm rượu ghè được 30 năm rồi. Đầu tiên nấu để trong nhà dùng và tiếp khách thôi. Nhưng bạn bè gần xa ở Sài Gòn, Hà Nội biết nên cũng thường xuyên gọi điện thoại đặt. Men đây làm từ củ, quả, lá. Nói chung ở Kong Chro hiện tại vẫn dùng rượu ghè để giao lưu văn hóa cuối năm, không thể bỏ được truyền thống, phong tục của người Bahnar”.
Với sự độc đáo và đặc sắc riêng, ẩm thực của người Jrai, Bahnar được nhiều người ưa thích và trở nên phổ biến với sự ra đời của nhiều nhà hàng, quán chuyên về gà nướng, cơm lam. Trong không gian thoáng đãng và tiết trời se lạnh của phố núi Pleiku, chỉ cần thưởng thức những món ăn dân dã đậm hương vị cay nồng của ớt, sả, lá é quyện với vị rượu ngọt đậm đà pha lẫn hương men thơm nồng của rượu cần cũng đủ để mỗi thực khách, nhất là du khách phương xa cảm nhận rõ hơn và say hơn về cái “chất” của người Tây Nguyên./.
Ngô Thanh, Minh Vũ