Nằm ở vùng trũng dãy Trường Sơn, đường Trường Sơn Đông có tổng chiều dài gần 700 km, qua 7 tỉnh: Quảng Nam, Quảng Ngãi, Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Phú Yên, Lâm Đồng. Mỗi lần trở lại đường Trường Sơn Tây hay đường Trường Sơn Đông, chúng tôi lại nhớ đến những câu thơ của nhà thơ Tố Hữu: “Trường Sơn Đông nắng Tây mưa/Ai chưa đến đó như chưa rõ mình”. Trường Sơn đã trở thành biểu tượng về ý chí, sự mưu trí sáng tạo, dũng cảm trong chiến đấu và khát vọng của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta về hòa bình, độc lập, thống nhất hai miền Nam – Bắc. Trong những năm kháng chiến, dưới mưa bom bão đạn nhưng hàng triệu cán bộ, chiến sỹ Bộ đội Trường Sơn cùng lực lượng dân công hỏa tuyến, thanh niên xung phong và nhân dân địa phương đã tham gia mở hàng chục ngàn km đường giao thông ngang dọc, hình xương cá trên dãy Trường Sơn hùng vĩ. Sự phát triển của các tuyến giao thông trên dãy Trường Sơn, đặc biệt là đường Trường Sơn Đông và đường Trường Sơn Tây tạo thành thế phòng ngự chủ động để ta làm chủ trên chiến trường, làm địch khiếp sợ và cho rằng đó là “trận đồ bát quái trên rừng rậm”. Cùng với đường Trường Sơn Tây, đường Trường Sơn Đông đã hoàn thành tốt sứ mệnh lịch sử là tuyến vận tải quân sự, hậu cần chiến lược kết nối từ hậu phương tiếp tế phục vụ cuộc kháng chiến ở chiến trường miền Nam.

Ông Lê Minh Trí rất tự hào vì mình từng tham gia chiến đấu chống quân thù và nay mưu sinh trên trục đường Trường Sơn Đông huyền thoại. Ông còn nhớ như in những trận đánh ác liệt, những chiến công oanh liệt của ta và bao gian khổ, đau thương, mất mát bởi nhiều cán bộ, chiến sỹ và nhân dân ta đã hy sinh nằm lại trên chiến trường này vì nền độc lập tự do của dân tộc và thống nhất đất nước.

Ông Lê Minh Trí- Thị trấn Kbang, huyện Kbang, Gia Lai cho biết: “Năm 1972 tôi vào chiến trường, năm 1973 tôi được biên chế tại Trung đoàn Pháo binh 576 thuộc Quân khu V. Khi chiến đấu chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn, thiếu lương thực; máy bay Mỹ liên tục oanh tạc, phá đường, chúng tôi cùng nhân dân làm lại đường chính và đường nhánh; cứ liên tục như thế để xe thông, vận chuyển lương thực, vũ khí vào chiến trường miền Nam”.

Từng tham gia những mở đường mòn Trường Sơn Đông, ông Đinh Văn Đoàn cho biết, sự oanh tạc, đánh phá ác liệt từ những vũ khí tối tân của Mỹ không làm lung lay ý chí, quyết tâm mở đường của cán bộ, chiến sỹ các đơn vị và nhân dân địa phương khi đó. Trong đại ngàn của dãy Trường Sơn, quân và dân một ý chí, tất cả vì miền Nam ruột thịt, những con đường mòn liên tiếp được mở thông suốt, những tấn lương thực, vũ khí nối tiếp đưa đến chiến trường miền Nam.

Ông Đinh Văn Đoàn, xã Sơn Lang, huyện Kbang, Gia Lai cũng cho biết: “Năm 1968, bà con ở đây tham gia làm đường Trường Sơn Đông, làm bằng xẻng, bằng cuốc, bằng rìu. Bà con rất nhiệt tình tham gia làm đường từ xã Hà Nừng (nay là xã Sơn Lang) đến Đồn Ka Nát để vận chuyển hàng hóa, vũ khí”.

Lịch sử như dòng chảy kế thừa và nối tiếp không ngừng. Đường Trường Sơn Đông- con đường biểu thị lòng yêu nước, lạc quan cách mạng và niềm tin tất thắng của dân tộc ta nay tiếp tục đảm trách sứ mệnh mới, đó là một trong những tuyến giao thông huyết mạch kết nối, mở ra nhiều cơ hội phát triển giữa miền Trung và Tây Nguyên và là tuyến phòng thủ quốc phòng đặc biệt quan trọng của quốc gia.

Việc đầu tư xây dựng tuyến đường Trường Sơn Đông thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước ta đối với đồng bào ở vùng sâu vùng xa, vùng căn cứ cách mạng đã từng tham gia mở đường, vận chuyển lương thực, vũ khí cho chiến trường miền Nam trên tuyến đường này.Tuyến đường Đông Trường Sơn đã góp phần làm hồi sinh và phát triển ở nhiều vùng sâu vùng xa, vùng căn cứ cách mạng. Đó cũng là nội dung của phóng sự tiếp theo về đường Trường Sơn Đông chúng tôi sẽ phát sóng trong chương trình thời sự tối mai./.

 Hà Đức, Xuân Huy