Để chuẩn bị đón Xuân Kỷ Hợi 2019, cách đây hơn 1 tháng, gia đình bà Siu Lech ở làng Me, xã Ia Piơr, huyện Chư Prông đã chuẩn bị làm rượu cần. Nồi cơm nấu chín thơm phức được trải đều ra cái nong tre để nguội; trấu chuẩn bị sẵn; men đã ủ từ lâu; ghè và lá chuối được để bên cạnh… Nhiều người hàng xóm cùng tới để chung tay với gia đình bà Siu Lech làm rượu cần.

Bà Siu Lech chia sẻ: “Năm nào cũng vậy, gần Tết là nhà mình làm rượu ghè. Mình chọn gạo ngon để nấu cơm, rượu tết thì phải ngon hơn những ngày thường. Mình làm hôm nay thì khoảng 1 tháng nữa là uống được rồi. Tết nhà mình uống và tiếp khách bà con hàng xóm”.

Cùng với gia đình bà Lech thì rất nhiều nhà trong xã Ia Piơr cũng làm rượu cần, nhà ít thì vài ba ghè, nhà nhiều thì hàng chục ghè. Rượu cần có tự bao giờ không còn ai nhớ nữa, chỉ biết bí quyết làm rượu ngon đều được mẹ truyền cho con gái, họ là những người khéo léo và tinh tế trong từng công đoạn. Nguyên liệu làm rượu cần chủ yếu là những loại ngũ cốc thông dụng như gạo nếp, gạo tẻ, bắp, sắn… nước suối và men. Tùy theo điều kiện kinh tế và thói quen của từng gia đình, tạo nên mỗi loại rượu cho một hương vị ngọt ngào riêng. Với người dân bản địa ở đây, rượu cần là thức uống để giao tiếp, gắn bó cộng đồng, vì vậy, nghi lễ uống, cách pha chế và cách uống luôn được tôn trọng và theo một cách riêng.

Già làng KPuih Choac, xã Ia Piơr, huyện Chư Prông, Gia Lai cho biết: “Uống rượu ghè thì phải theo quy định ở đây. Đầu tiên chủ nhà thử rượu trước, rồi mời khách quý uống; rồi đến người cao tuổi và người phụ nữ chủ nhà; sau đó mới đến những người khác, được sắp xếp tuần tự, vừa có sự đan xen giữa chủ và khách, vừa có nam, có nữ… đảm bảo ai cũng được uống đủ và cân về số lượng nước”.

Rượu cần ngon bởi nó được chưng cất từ những tinh túy của hương rừng, gió núi và dòng nước tinh khiết của suối, và nó còn ngon ở văn hóa thưởng thức rượu cần. Mỗi chén rượu cần chính là sợi dây gắn kết từng cá nhân với cộng đồng, giúp mọi người xích lại gần nhau hơn, đoàn kết giúp nhau trong sản xuất, sinh hoạt đời sống.

Bà Phạm Thị Hà – Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Ia Piơr, huyện Chư Prông, Gia Lai  cho biết: “Bà con người dân tộc thiểu số ở đây ăn tết cũng giống như người kinh, đặc biệt hơn là nhà nào cũng đều chuẩn bị rượu cần để đón tết. Bên ghè rượu cần mọi người tâm sự và tạo sự gần gũi, đoàn kết gắn bó giúp đỡ nhau phát triển kinh tế và cùng nhau giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc riêng của mình…”

Một mùa Xuân mới đã về, ghè rượu cần được mở ra thiết đãi khách quý, anh em họ hàng và bà con dân làng cùng quây quần bên nhau với những lời chúc mừng vui vẻ, cầu cho một năm mới mưa thuận gió hòa, cây lá tốt tươi, mùa màng bội thu, ấm no, hạnh phúc đến với bà con trong các thôn làng./.

Ngọc Ánh, Duy Linh