Những ngày này, không khí các hoạt động chuẩn bị cho Festival văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên sắp đến đang diễn ra sôi nổi ở khắp các thôn, làng trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Cùng với các nghề truyền thống khác, các bà, các mẹ, các chị là nghệ nhân dệt thổ cẩm cũng đang ngày ngày tỉ mẩn bên khung cửa để khẩn trương hoàn thành những sản phẩm độc đáo. Bên cạnh mong muốn mang đến những sản phẩm đẹp, đậm đà bản sắc văn hóa thì đối với họ, đây là cơ hội để quảng bá và phát triển nghề dệt thổ cẩm trước tình trạng ngày càng bị mai một như hiện nay.
Đã có hơn 40 năm gắn bó với nghề dệt thổ cẩm do bà và mẹ truyền lại, đến nay, nghệ nhân Rơ Mah H’ Blúp vẫn thường xuyên miệt mài bên khung cửa để tạo ra những sản phẩm đậm đà bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Theo thời gian, nghề dệt thổ cẩm người Jrai đã dần bị mai một. Tuy nhiên tình yêu đối với thổ cẩm của bà Blup vẫn luôn đong đầy, thậm chí ngày càng sâu sắc và mãnh liệt hơn bởi đây chính là nét đẹp văn hóa, là niềm tự hào của người Jrai. Dưới đôi tay khéo léo và tỉ mẩn của bà, không biết bao nhiêu sản phẩm thổ cẩm đã ra đời. Vinh dự được huyện chọn để tham gia Festival cồng chiêng Tây Nguyên sắp tới, nghệ nhân Blúp càng thêm phấn khởi, đầu tư nhiều công sức để làm ra những sản phẩm đẹp nhất thể hiện niềm tự hào của dân tộc mình.
Nghệ nhân Rơ Mah H’Blúp, Làng Mok Đen, xã Ia Dom, huyện Đức Cơ chia sẻ: “Mình biết dệt từ những ngày còn nhỏ. Được 50 năm rồi. Hồi đó là mẹ tôi dạy cho. Bây giờ dệt lâu lắm 10 ngày, nửa tháng vì mình già rồi dệt lâu, người trẻ dệt mới nhanh. Mình làm được hơn 10 bộ rồi. Nghe tin tổ chức Festival văn hóa cồng chiêng mình thích lắm”.
Không chỉ tham gia Festival văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên mà thường ngày nghệ nhân Rơ Mah H’Blúp cũng thường xuyên dệt thổ cẩm. Bởi đây không chỉ là việc mang lại nguồn thu nhập trang trải cho bà mà còn là niềm vui khi tạo ra được những sản phẩm mang đậm nét văn hóa truyền thống. Trong khi giới trẻ ngày càng không mấy mặn mà với các nghề truyền thống thì những người như nghệ nhân Rơ Mah H’Blúp lại càng cảm thấy “nặng lòng”. Bởi ở làng giờ đây, hình như chỉ còn mấy người già như bà là biết dệt.
Anh Nguyễn Vũ Hiền, Phó GĐ Trung tâm Văn hóa- Thông tin và Thể thao huyện Đức Cơ cho biết: “Ở các thôn, làng của huyện giờ cũng còn khá ít nghệ nhân dệt vải, giới trẻ hầu như không biết và không thích dệt thổ cẩm. Để bảo tồn nghề truyền thống, địa phương đã lên kế hoạch và cũng đã tổ chức các lớp dạy nghề truyền thống”.
Nghề dệt thổ cẩm có nguy cơ mai một. Đây cũng là tình trạng chung của hầu hết các địa phương trong tỉnh. Trước tình hình đó, nhiều tổ chức Hội LHPN trong tỉnh đã có sáng kiến thành lập các HTX, các làng nghề truyền thống để vừa giữ được nghề, vừa có thêm thu nhập cho chị em.
Chị Tống Thị Thanh Hòa, Chủ tịch Hội LHPN xã A Dơk, huyện Đak Đoa cho biết: “Năm 2015 chúng tôi đã thành lập CLB dệt thổ cẩm cho chị em DTTS trong xã. Đến nay, đã có nhiều chị em tham gia và cùng học hỏi, dạy nghề cho nhau. Để tiêu thụ được sản phẩm, chúng tôi cũng liên kết với HTX dệt thổ cẩm Glar qua đó cũng đã giới thiệu được sản phẩm của mình và cũng sẽ tham gia vào Festival sắp tới đây”.
Cũng như nhiều nghề truyền thống khác, một trong những khó khăn khiến việc duy trì nghề dệt thổ cẩm đó chính là đầu ra cho sản phẩm. Đây cũng là điều đang được các HTX, làng nghề, câu lạc bộ vẫn đang cố gắng tìm ra lời giải. Trong khi đó, bằng tình yêu và tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc mình, các nghệ nhân dệt thổ cẩm vẫn đang miệt mài bên khung cửa để tiếp tục nối tiếp nét đẹp truyền thống văn hóa vốn có từ lâu đời./.
Ngô Thanh, Minh Trung