Nhìn chung qua 3 năm triển khai thực hiện chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh đã góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, hạ tầng thiết yếu được đầu tư nâng cấp. Sản xuất nông nghiệp của tỉnh đã phát triển mạnh theo hướng sản xuất hàng hóa. Thu nhập của người dân nông thôn đã tăng dần theo từng năm. Tỷ lệ hộ nghèo khu vực nông thôn đến cuối năm 2013 giảm xuống còn khoảng 16,95%. Kết quả huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới trên địa bàn trong 3 năm qua được gần 5 ngàn tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước đầu tư hơn 2,2 ngàn tỷ đồng được lồng ghép từ nhiều chương trình, dự án, còn lại là nguồn vốn huy động từ các nguồn khác. Đến nay toàn tỉnh có 5 xã đạt chuẩn nông thôn mới theo Bộ tiêu chí của Trung ương.

Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện tại địa phương cũng phát sinh, bộc lộ một số bất cập, khó khăn vướng mắc. Qua ý kiến phản ánh của một số địa phương cho thấy khó khăn nhất hiện nay khi thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là rất khó hoàn thành một số tiêu chí về thu nhập đầu người, giảm tỷ lệ hộ  nghèo. Ông Trần Vĩnh Hương, Chủ tịch UBND huyện Kbang cho biết: “ Kbang được chọn làm điểm về xây dựng nông thôn mới của trung ương nhưng trong 5 điểm này Kbang là huyện nghèo nhất. Năm 2010 tỷ lệ hộ nghèo là 51,6%, 2013 là 33,61% đến năm 2015 kế hoạch 10/13 xã đạt nông thôn mới như vậy bắt buộc tỷ lệ hộ nghèo phải giảm xuống còn dưới 7% đây là điều bất khả kháng. Hay như bình quân thu nhập đầu người trong XDNTM là 23 triệu đồng/người/năm nhưng Kbang cuối năm 2013 chỉ đạt 16 triệu 922 ngàn đồng. Như vậy tiêu chí cũng sẽ không đạt”.

Đoàn công tác BCĐ TW chương trình MTQGXDNTM kiểm tra tình hình triển khai chương trình MTQG XDNTM ở Gia Lai

Khó khăn mà hầu hết các địa phương cũng đang gặp phải là hình thức tổ chức sản xuất như thế nào để mang lại hiệu quả hiện nay nhiều địa phương đang còn rất lúng túng. ông Phan Văn Trung, Chủ tịch UBND huyện KôngChro nói: “Huyện KôngChro 13 xã thì phần lớn đều là đồng bào dân tộc thiểu số. Theo bộ tiêu chí thì phải tổ chức theo hợp tác xã hoặc tổ hợp nhưng với đồng bào trình độ còn hạn thì việc xây dựng hình thức tổ chức sản xuất này rất khó thực hiện”.

Khó khăn trong công tác huy động nguồn lực, vướng mắc trong việc giao đất cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số cũng là ý kiến được nêu ra trong buổi làm việc với Ban chỉ đạo TW. Ngoài ý kiến kiến nghị cụ thể của các địa phương tại buổi làm việc, đồng chí Đào Xuân Liên, PCT UBND tỉnh, Phó trưởng Ban thường trực BCĐ chương trình MTQG XDNTM tỉnh có ý kiến cho rằng nguồn lực đầu tư của Trung ương cho địa phương triển khai chương trình XDNTM còn hạn chế, đặc biệt là đối với huyện Kbang được chọn làm điểm xây dựng NTM của  Trung ương cần phân bổ nguồn thêm nguồn lực riêng, hỗ trợ tái cấu trúc nền nông nghiệp ở Gia Lai, tái cấu trúc lại việc sử dụng đất đai.

Trên cơ sở ý kiến kiến nghị và đi tìm hiểu trực tiếp tại cơ sở vào chiều 27/3 tại một số xã đạt nông thôn mới như xã Diên Phú, xã Gào thuộc thành phố Pleiku, đồng chí Lê Huy Ngọ, cố vấn  Ban chỉ đạo Trung ương đánh giá với xuất phát điểm của các tỉnh Tây Nguyên nói chung, Gia Lai nói riêng tương đối thấp, vì vậy kết quả đạt được trong 3 năm qua thể hiện sự cố gắng nỗ lực rất lớn của địa phương. Tuy nhiên việc cán đích các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới chưa thể xem là đã đạt được mục tiêu đặt ra. Địa phương phải tổng hợp, đánh giá lại sau khi hoàn thành chương trình đã thật sự mang lại hiệu quả, người dân được hưởng lợi như thế nào từ việc xây dựng nông thôn mới.

Đồng chí Lê Huy Ngọ, Cố vấn BCĐ TW Chương trình MTQG XDNTM phát biểu: “Đề nghị địa phương bắt tay vào tổng hợp tổng kết 5 xã đạt nông thôn mới. Tiếp tục nhân rộng 2-3 xã mới, chọn xã nghèo. Phải có sự chủ động, sáng tạo để xây dựng nông thôn mới. Làm nông thôn mới phải để cho dân lựa chọn những tiêu chí dân mong đợi nhất…”Đối với những khó khăn về thực hiện các tiêu chí về thu nhập bình quân đầu người, giảm tỷ lệ hộ nghèo và một số khó khăn khác, đồng chí Lê Huy Ngọ mong rằng địa phương cố gắng khắc phục, cần có sự vận dụng một cách linh hoạt cho phù hợp với địa phương. Vấn đề quan trọng cần được quan tâm trong việc thực hiện xây dựng nông thôn mới phải gắn với việc giữ gìn được bản sắc văn hóa dân tộc địa phương./.

Hồng Uyên, Duy Linh, Nhật Thành, R’Piên