Tại bản Púng Nghịu, xã Thanh Chăn, huyện Điện Biên có một tán cây rất lớn được người dân bản địa mệnh danh là cây “Ong thần”.

Bởi trên các trạc, cành của cây có đến hàng trăm tổ ong khổng lồ treo lủng lẳng, chi chít. Những tổ ong khổng lồ có kích thước to bằng cả chiếc bàn uống nước với hàng triệu con ong rừng bu bám.

Cây có tên gọi là “Mày Noọng” với chiều cao lên đến vài chục mét.  Cây có vòng thân lớn đến nỗi 3 người trưởng thành ôm không hết.

Ông Tòng Văn Tính (75 tuổi) cho biết: Từ khi ông và dân bản chuyển đến đây vào năm 1954 đã có sự xuất hiện của cây và đàn ong lớn như hiện nay. Còn các cụ cao niên gốc trong bản trước đó cũng không ai biết cây xuất hiện từ khi nào.

Theo lời ông Tính, trước đây ở gần vị trí của cây “Ong thần” còn có 2 cây khác là cây Trám và Muỗm cũng có độ lớn và nhiều bầy ong tương tự. Tuy nhiên theo thời gian, những cây này đã bị mục rỗng và chết, giờ chỉ còn lại cây “Mày Noọng” này.

Người dân đã lập miếu thờ và thường xuyên tổ chức Xên Bản tại đây. Vừa để tạ ơn thần linh, cũng là cầu “thần ong” cũng như các vị thần, tổ tiên giúp bản làng có năm mới tốt lành, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Nhờ đó cây luôn được bảo vệ tốt, còn đàn ong thì phát triển ngày càng lớn. Nhiều khi gió lớn làm các mảng tổ ong rơi xuống đất, người dân tận thu lại cũng được vài chục lít mật.

Đàn ong còn làm tổ trong các ngách của thân cây.

Những miếng sáp ong rơi xuống đất cùng quả của cây “Mày Noọng”.

Cây “Ong thần” có vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của cộng đồng người Thái bản Púng Nghịu; nhiều năm qua, cây này thực sự đã như một thành viên của bản. Người dân ở đây ai cũng có ý thức bảo vệ cây thần và đàn ong, cũng như cánh rừng của bản ngày càng xanh tốt.

Mật ong rừng là đặc sản rất quý của núi rừng Tây Bắc và chỉ những người yêu ong, trân trọng ong mới có thể lấy được.

Anh Bùi Duy Nhất (41 tuổi), ở bản Na Sang 1, xã Núa Ngam (Điện Biên) là một trong những người hiếm hoi ở Việt Nam có thể thuần phục đàn ong rừng.

Anh Nhất bắt đầu “chơi” ong từ năm 1993. Và để có khả năng thu phục được đàn ong rừng như hiện nay, anh đã phải trải qua rất nhiều năm khổ luyện để tìm hiểu tập tính của loài vật này. 

Nhờ đó anh đã luyện được khả năng nghe tiếng ong bay cách xa cả trăm mét, phát hiện tổ để lấy mật. Với một đàn ong bình thường, anh chỉ mất chừng 5 phút là đã có thể thu phục được đem về. Anh Nhất cho biết đã truyền lại bí kíp cho nhiều người muốn theo học, nhưng không ai làm được.

“Khi phát hiện tổ lấy mật, tôi chỉ cắt phần có mật, chừa lại một chút cho đàn ong chứ không phá cả tổ để lần sau còn có chỗ lấy tiếp. Nhiều người không hiểu điều này đã phá cả tổ, như thế vừa làm ong rừng nổi giận, vừa làm cạn kiệt đi nguồn ong quý giá”, anh Nhất tâm sự.

Nhờ yêu ong và hiểu được tập tính mà anh Nhất còn có khả năng cho cả đàn ong bu lên người. Anh cho biết, nếu ai không hiểu và không có kinh nghiệm thì không nên làm theo, bởi chỉ cần bị vài con ong rừng đốt liên tục là có thể dẫn đến tử vong.

Những giọt mật thơm ngon nguyên chất mà thiên nhiên luôn ưu ái ban tặng lại cho anh Nhất để hỗ trợ phát triển kinh tế gia đình từ bán mật ong.